Projecten

Red de kazerne !!!

Dit onderwerp is nogal een "hot" item met vele nieuwe gebeurtenissen en vele geïnteresseerden. Om het allemaal een beetje overzichtelijk te houden is er een aparte pagina gemaakt die uitsluitend over de kazerne zal gaan. Klik HIER om de pagina te bekijken. Dank voor uw begrip.

Asberghoeve

"Trammeke" aan de Lange Brug

Het "Trammeke" is een oud, en uniek, sluissysteem dat zich bevindt in "Het Riet", deels in Westerlo en deels in Herselt. Vroeger werd dit gebruikt om de aanliggende velden onder water te zetten. Zelfs bij de verdediging van Westerlo zou het gebruikt zijn (dat verhaal zijn we nog aan het onderzoeken). Door de jaren heen is dit unieke stuk in onbruik geraakt en zelfs deels vervallen.

Westelfolk vond dit echt zonde en we hebben dan ook stappen ondernomen. Er is ondertussen al veel gebeurd en met verschillende partners (Gemeente Herelt en Westerlo, de heemkring van Westerlo, De Merode, Vlaamse landmaatschappij,...) hebben we al enkele vergaderingen achter de rug. De eerste resultaten zijn er al.

Als er nog mensen zijn die verhalen en/of foto's van het "Trammeke" hebben. Neem dan eens een kijkje op de pagina contact en deel ze met de wereld. Ze zijn zeer welkom.

Veel leesplezier!!!

Laatste evolutie (21/01/2010)

Tussentijdse problemen

Er zijn wat problemen ivm het infobord. Het vinden van een leverancier blijkt moeilijker te zijn als verwacht. Daardoor zal het plaatsen van het infobord de nodige vertraging oplopen. Eigenlijk moest het er staan in 2009 (subsidies) maar de gemeente Herselt heeft uitstel gekregen (zie de mail hieronder) We doen ons best om het infobord voor de zomer van 2010 op zijn plaats te krijgen

Hierbij een stand van zaken betreffende het dossier 'trammetje':
Ik ontving vandaag een schrijven van VLM:
"Wij hebben uw brief met betrekking tot vraag tot uitstel voor uitvoering van de quick-win 'Ontsluiting van industrieel erfgoed het trammetje' goed ontvangen.
Na lezing van de motivatie voor het uitstel van uitvoering is er duidelijk een vertraging opgelopen door overmacht, met name het niet vinden van een leverancier voor de aanmaak van de drager van het infobord.
Bij deze stemmen wij in met het uitstel van de uitvoering van het project en de indiening van het rapportagedossier. Om nog in aanmerking te komen voor de subsidie dient uw project uiterlijk tegen eind november 2010 uitgevoerd en gerapporteerd te zijn. "

Ondertussen bewandel ik twee pistes voor het vinden van een leverancier:
- De technische dienst van de gemeente bestudeert het ontwerp en bekijkt of het info-bord in eigen beheer kan gemaakt worden.
- De firma Copatra uit Retie is in onderhandeling met VLM. De prijsofferte die deze firma zal opmaken is afhankelijk van het gegeven of deze opdracht op zichzelf staat of mogelijk het begin kan zijn van een serie opdrachten. Ik wacht dus op deze prijsofferte.
Het budget voor het maken van dit info-bord is opnieuw ingeschreven in de begroting 2010 van Herselt.

Met vriendelijke groeten
Cultuurdienst Herselt

Eerste goedkeuringen

Het "Trammeke" is nu een goedgekeurd project van het plattelandsproject De Merode. Dit wil eigenlijk zeggen dat ze het infobord gaan maken en betalen. Dat zal er normaal kortelings komen te staan. De Officiële goedkeuring kan je lezen je door hier te klikken.

Het prille begin

Dit is een brief die door Erik Van Dyck naar de gemeente Herselt is geschreven. Al het volgende is hiervan het gevolg

Beste secretaris,

Elke week wandel ik langs de Nete en achter kasteel de Merode om uit te komen aan de "Lange Brug". Aan die brug is het "trammeke", zoals we zeggen. Dat was vroeger de sluis of dam om de vijvers van't kasteel te vullen en de nabijgelegen akkers te bevloeien. Dat "trammeke" ligt er momenteel serieus verwaarloosd bij. Dat is jammer want dat is toch een deel folklore dat aan't verloren gaan is. Mijn grootvader, Charel Willems, heeft me nog verteld hoe die sluis gebruikt werd en dat dat eigenlijk altijd een hele gebeurtenis was in Westerlo.

Nu heb ik gezien dat er zelfs een rupsvoertuig over gereden is, waarschijnlijk om het kruid dat in de Nete groeit te verwijderen. Er zijn dus stukken van de arduinen wand gebroken. Nogmaals jammer.

Kan de gemeente Herselt daar iets aan verhelpen om dit stukje folklore te vrijwaren van de ondergang of tot wie moet ik me richten ?

Ik ben bereid om zelf, met enkele vrienden van Westelfolk, de handen uit de mouwen te steken en eventueel een bord te maken met de uitleg van het gebruik van dat trammetje. Zo kunnen wandelaars eindelijk eens begrijpen wat dat "ijzeren geval" daar staat te doen.

Vriendelijke groeten

Hier gaat het dus over:

Naar begin project

Tekst, uitleg en een beetje geschiedenis

Het trammeke diende destijds om de Nete af te dammen om bij droge periodes de omliggende weilanden te bevloeien via een kanalensysteem. Dat systeem is grotendeels nog intact met de bijhorende "sluisjes". Bij de renovatie zullen deze sluisjes mee hersteld worden. Tegelijkertijd kon via een duikersysteem de kasteelvijver gevuld/gespoeld worden. Het duikersysteem zou nog moeten bestaan maar dat heb ik tot op heden nog niet terug gevonden.

Dit unieke sluissysteem werd in 1999 geklasseerd (lees hier de officiele brief). Het besluit van de Vlaamse Regering beschermt het sluis- of stuwsysteem "het Trammetje" met inbegrip van de sluishoofden, de sporen, de gleuf, en de lier. De historische industrieelarcheologische en volkskundige waarde van het monument wordt als volgt omschreven:

Als voorbeeld van een mobiele dam als sluis- of stuwsysteem met een oorspronkelijke en unieke typologie, horende bij het kasteeldomein van de Prins de Mérode, in 1894 geconstrueerd met o.a. een ijzeren geklonken vakwerkbalk en bedoeld om het waterpeil van een rivier - in casu de Nete - zo te beheersen dat een belangrijke landbouwactiviteit, nl. het hooien, twee maal per jaar kon gebeuren, dat de kasteelvijver kon gereinigd worden en dat de scheepvaart op de Nete zo kon geregeld worden dat het fluviale transport van de ijzerertswinning in het Netedal kon verzekerd blijven om aldus een belangrijke rol te spelen in het lokale en regionale economische en sociale leven temeer daar de plaatselijke bevolking deelnam aan de bediening van het 'trammetje'.

Naar begin project

Werking

Aan de kant van Herselt ligt het zogenaamde trammeke (het lange rechte stuk, de ijzeren balk). Aan Westerlo-kant staat het trekmechanisme (het recht opstaande stuk).

Met het trekmechanisme werd met een kabel de ijzeren balk over de Nete getrokken en vastgezet op de arduinen blokken aan weerzijden (zie foto 1).
Op deze ijzeren balk lagen planken zodat een loopbrug werd gevormd. De bak tussen de vier wielen aan het einde van de balk werd gevuld met schroot om als contragewicht te dienen (zie foto 2). Het trekmechanisme staat ook iets hoger, zodat het trammeke eigenlijk een beetje naar boven werd getrokken, eveneens om te voorkomen dat deze de Nete in zou duiken.
Dwars over de Nete, op de bodem, is een gleuf voorzien ter hoogte van het trammeke. Als de tram was overgetrokken ging er één persoon in het water om eerst deze gleuf terug vrij te maken van slib en stenen. Een andere persoon ging op de loopbrug staan. Van op de loopbrug werden dan eiken balken "kops" naar beneden gelaten en de persoon in het water klemde die dan in de gleuf op de bodem. Die eiken planken hadden een bepaalde structuur en handvaten aan de bovenkant. Door de druk van het water bleven de balken geklemd tegen het trammeke en de gleuf. Dan werd er een volgende balk naast geschoven en zo verder tot de volledige breedte van de Nete was afgedamd en het water in de kanalen kon stromen. De sluisjes verderop konden elk afzonderlijk worden geregeld zodat het water perfect gestuurd kon worden.

Als het nodige was bevloeid, werden de balken terug verwijderd en werd het Trammeke door hetzelfde systeem terug overgetrokken. Ditmaal door een kabel te bevestigen aan de achterkant van de ijzeren balk . De kabel werd rond het wiel op het einde van de geul getrokken, onder de ijzeren balk door tot aan het trekmechanisme (zie foto 3). Zo kon dit mechanisme het Trammeke terug op zijn plaats trekken.

Telkens als het trammeke overgetrokken werd, werd dat een heuse volkse gebeurtenis. Om de Nete af te dammen waren er slechts twee mensen nodig maar de Westelaren kwamen kijken naar het stijgen van de Nete en hoe snel het water in de kanalen stroomde. De kinderen vermaakten zich achter de dam omdat tussen de spleten van de planken met een enorme druk nog steeds water spoot. De loopbrug was ook spectaculair om over te lopen.

Daarom zijn we met onze Westelfolkers ook zo geïnteresseerd in het Trammeke. Het was een volkse gebeurtenis en we zouden niet graag hebben dat zo'n stuk folklore zou verdwijnen. En met een beetje geluk zou het "Trammeke" zelfs terug in werking gesteld kunnen worden, lees meer daarover in het verslag van de derde vergadering.

Naar begin project

Enkele oude foto's

Louis Mertens, heemkring Westerlo, heeft in hun archief enkele foto's gevonden van het Trammeke. Ze zijn ingescand en nu kunnen we ze delen met de wereld (jullie dus)

Naar begin project

Vergaderingen

Eerste vergadering

We hebben ondertussen een eerste vergadering gehad met de cultuurdienst van Herselt over het "Trammeke". Wij waren aanwezig, de heemkring Ansfried, de gemeente Westerlo (een vertegenwoordigster) het VLM, en natuurlijk de mensen van Herselt zelf.
het goede nieuws is dat iedereen enthousiast en positief is. Het VLM heeft geld in kas om kleinschalige kortetermijnprojecten te ondersteunen en is hier wel voor te vinden. Het niet zo goede nieuws is dat we snel doorhadden dat zeker niet alle instanties op de hoogte waren, bijv. Waterwegen, monumentenzorg,... Hier zal contact mee opgezocht worden en de 19de vergaderen we weer.
Wat is er nu concreet al afgesproken? Eigenlijk nog niets omdat we niet weten wie er verantwoordelijk is en wie wat mag, kan of moet doen. Ook zal het nog een tijdje duren eer er aan de effectieve restauratie kan begonnen worden. De eerste stapjes zullen zijn het vrijmaken van het "Trammeke" en een infobord zetten ism het VLM...

We hebben ook vernomen hoe het "Trammeke" door de Vlaamse regering omschreven wordt in hun dossiers. Heel begrijpelijk taal: als voorbeeld van een mobiele dam als sluis- of stuwsysteem met een oorspronkelijke en unieke typologie, horende bij het kasteeldomein van de Prins de Mérode, in 1874 geconstrueerd met o.a. een ijzeren geklonken vakwerkbalk en bedoeld om het waterpeil van een rivier - in casu de Nete - zo te beheersen dat een belangrijke landbouwactiviteit, nl. het hooien, twee maal per jaar kon gebeuren, dat de kasteelvijver kon gereinigd worden en dat de scheepvaart op de Nete zo kon geregeld worden dat het fluviale transport van de ijzerertswinning in het Netedal kon verzekerd blijven om aldus een belangrijke rol te spelen in het lokale en regionale economische en sociale leven temeer daar de plaatselijke bevolking deelnam aan de bediening van het 'trammetje'.

Tweede vergadering

We hebben een tweede vergadering achter de rug. Van de waterwegen hebben we groen licht gekregen. Da's al heel gemakkelijk. Er gaat contact genomen worden met de dienst monumentenzorg om een expertise ter plaatse te komen uitvoeren om te zien wat er nodig is (onderhoud of herstellen) Ook gaat er werk gemaakt worden van een informatie-bord in samenwerking met ons, de heemkring en het VLM. Dit kan al ter plekke worden gezet voor men begint aan de restauratie. Want dit zal nog wel eventjes duren. De gemeente Herselt heeft al de opdracht gegeven aan de technische dienst om het "Trammeke" terug zichtbaar te maken. En het hele goede nieuws is dat dit ondertussen al gebeurd is. Zie foto's...

Verslag vergadering 19/05/2008

Derde vergadering

Net voor het nieuwe jaar hebben we een derde vergadering gehad met de verschillende partijen ivm het "Trammeke". Het grootste nieuws is dat het project is goedgekeurd als quickwinproject bij De Merode (lees hier). Eigenlijk betekent dit dat de kosten voor de realisatie, alsook de realisatie zelf, van een informatiebord voor de helft zullen gedragen worden door De Merode. Wij (Westelfolk) gaan zorgen voor de nodige informatie voor op dat bord. Ook gaat Willem Van Dyck een technische tekening maken over de werking van het "Trammeke". Deze kan mee op het bord komen.
Het gemeentebestuur van Westerlo heeft naar de NV Waterwegen en Zeekanaal, afdeling Zeeschelde een brief geschreven waarin wordt gevraagd de renovatie van het trammetje op te nemen in het Sigmaplan (deze brief vind je hier). Dit omdat het "Trammeke" zich uitstekend leent tot de doelstelling van waterbeheer bij extra hoge waterstanden. Mocht de NV Waterwegen en Zeekanaal deze vraag positief beantwoorden dan zou het sluizensysteem terug in werking gesteld kunnen worden.
Simon van het kasteel De Merode heeft toelating aan de heemkring Ansfried gegeven om opzoekingswerk te verrichten in de archieven van het kasteel en de archieven van de rentmeester. Zo vinden ze misschien nog meer informatie over het "Trammeke" en zijn werking.

Verslag vergadering 15/12/2008

Vierde vergadering

Net voor de lente nog een vierde vergadering gehad over het "Trammeke". Veel gepalaverd en naast de kwestie gebabbeld vandaag. Maar er is toch weer iets uit de bus gekomen. De mensen van, het VLM hadden een voorlopig ontwerp bij van het infobord. Dat zal er schoon uitzien. Tegen begin mei moeten we alle gegevens binnen gedaan hebben bij hun (foto's, teksten, tekeningen, enz...) zodat de VLM tegen volgende vergadering het definitieve infobord af heeft. Het komt eraan....

Verslag vergadering 02/03/2009

Vijfde vergadering

De eerste versie van het infobord is klaar. Maar er zal nog het een en ander moeten veranderd en verbeterd worden. Dus het zal nog een paar maanden duren eer het definitieve bord er staat. Wij zouden eventueel al wel een voorlopig bord mogen zetten aan het "Trammeke". Dit omdat het wandel-seizoen toch al wel bezig is, en omdat er op de erfgoedwandeling zoveel interesse was. Ook van het Sigma-plan is er nieuws. Ze zijn aan het onderzoeken of het "Trammeke" zou kunnen passen in hun waterbeheersings-plan. Zodat het eventueel terug in werking kan gesteld worden. Maar dit is nog toekomstmuziek.

Verslag vergadering 08/06/2009

Het voorlopige infobord

Zesde vergadering

De zesde vergadering stond bijna volledig in het teken van het infobord. Er is een nieuwe versie voorgesteld. Ook zijn we ter plaatse geweest (jaja een echte studiereis) om te bepalen waar het infobord zou komen te staan. Het zou op de kant van Heselt komen, met de tekst richting Westerlo. Dit om de tekst zoveel mogelijk te beschermen van de zon (afbleken e.d.). Voor het einde van dit jaar zouden we al veel verder moeten staan. Ook wordt er nog hard gezocht naar de originele plannen van het "Trammeke". Tot nu toe zonder succes. Er gaat nog gezocht worden in het Brussels archief van de Merode.

Verslag vergadreing 07/09/2009

Volgende vergadering indien nodig

Naar begin project